Słownik kryptowalut: pojęcia i definicje | CryptoPulsar AI

Słownik pojęć kryptowalutowych: blockchain, DeFi, staking i setki innych terminów wyjaśnionych prostym językiem.

Wskaźniki techniczne

Powiązanie dziennych zwrotów (r): Liczba od −1 do +1 opisująca, jak zgodnie zmieniały się dzienne stopy zwrotu dwóch monet w danym oknie.
Trwałość powiązania (stabilne / zmienne): Etykieta mówiąca, czy obserwowane powiązanie utrzymywało się w krótszych podokresach, czy pojawiło się tylko raz.
Liczba różnych zachowań w koszyku: Przybliżenie tego, ile odrębnych wzorców ruchu realnie powtarzało się w zestawie monet.
ATH (All-Time High): Najwyższa historyczna cena waloru.
Wstęgi Bollingera: Trzy linie na wykresie pokazujące zmienność: średnia 20-okresowa + 2 odchylenia standardowe.
Krzyż Śmierci (Death Cross): Sygnał bessy: średnia 50-dniowa przecina od góry średnią 200-dniową.
Funding Rate: Opłata wymieniana między longami a shortami na rynku kontraktów wieczystych.
Złoty Krzyż (Golden Cross): Sygnał hossy: średnia 50-dniowa przecina od dołu średnią 200-dniową.
MA Cross (Średnie kroczące): Sygnał z przecięcia dwóch średnich kroczących o różnej długości.
MACD (Moving Average Convergence Divergence): Wskaźnik momentum z różnicy dwóch EMA i jego średniej.
Open Interest (OI): Łączna wartość otwartych pozycji futures/perpetuals.
RSI (Relative Strength Index): Oscylator 0–100 mówiący czy aktywo jest wyprzedane (<30) czy wykupione (>70).
Dystans od ATH: Procentowa odległość aktualnej ceny od historycznego maksimum.
EMA (Średnia wykładnicza): Średnia krocząca z większą wagą dla ostatnich cen. Szybciej reaguje niż SMA.
SMA (Średnia prosta): Zwykła średnia z ceny zamknięcia z ostatnich X świec.
VWAP (Cena średnia ważona wolumenem): Średnia cena ważona wolumenem: pokazuje, gdzie naprawdę się handluje.
ATR (Średni zakres): Mierzy zmienność: średni zakres ruchu ceny w danym okresie.
Oscylator stochastyczny: Wskaźnik 0–100 pokazujący wykupienie/wyprzedanie podobnie do RSI.
Ichimoku (Chmura): Kompleksowy japoński system: trend, wsparcie/opór i sygnały w jednym wykresie.
Zniesienia Fibonacciego: Poziomy korekty 23.6%, 38.2%, 50%, 61.8%, 78.6% używane jako wsparcie/opór.
Wsparcie i opór: Poziomy cenowe, gdzie historycznie pojawiali się kupujący (wsparcie) lub sprzedający (opór).
Świece japońskie: Forma wykresu pokazująca otwarcie, zamknięcie, max i min w jednym znaku.
Doji: Świeca, gdzie cena otwarcia ~ zamknięcia: sygnał niezdecydowania.
Młot / Pin Bar: Świeca z długim dolnym knotem: wskazuje wykupywanie spadków.
Świeca pochłaniająca: Świeca, której korpus pokrywa cały korpus poprzedniej: sygnał odwrócenia.
Dywergencja: Cena rośnie, a wskaźnik (RSI/MACD) spada lub odwrotnie. To ostrzeżenie przed odwróceniem.
Głowa i ramiona: Klasyczna formacja odwrócenia trendu: trzy szczyty (środkowy najwyższy).
Podwójny szczyt / dno: Cena dwukrotnie testuje ten sam poziom i zawraca. To silny sygnał odwrócenia.
Trójkąt: Konsolidacja w zwężającym się zakresie. Wybicie zazwyczaj kontynuuje wcześniejszy trend.
Flaga / Proporczyk: Krótka konsolidacja po silnym ruchu zwykle zwiastuje kontynuację w tym samym kierunku.
Momentum (impet): Tempo i kierunek zmiany ceny w danym oknie (np. 7 dni), jak szybko rynek się porusza.
Zmienność (Volatility): Skala wahań ceny w czasie: najczęściej odchylenie standardowe dziennych stóp zwrotu (np. z 30 dni).
Vol/MCap (wolumen do kapitalizacji): Stosunek wolumenu obrotu z 24h do kapitalizacji rynkowej: miara płynności i intensywności handlu.
Wykupienie (Overbought): Stan, w którym aktyw rósł zbyt szybko (np. RSI > 70) i bywa krótkoterminowo przegrzany.
Wyprzedanie (Oversold): Stan, w którym aktyw spadł zbyt mocno (np. RSI < 30) i bywa krótkoterminowo przeceniony.

On-Chain

Aktywne adresy: Liczba unikalnych adresów, które wysłały lub odebrały transakcję w ostatnich 24h.
Bitquery: Dostawca danych on-chain z indeksacją wszystkich głównych blockchainów (BTC, ETH, BSC, Polygon, Tron, Solana).
Coin Days Destroyed (CDD): Suma 'wieku' wydanych monet, mierzy aktywność długoterminowych holderów.
Przepływ na giełdy (Exchange Flow): Bilans krypto wpływającego i wypływającego z giełd centralnych.
Podaż na giełdach (Exchange Supply %): Procent całkowitej podaży krypto trzymanej na giełdach centralnych.
Hash Rate: Łączna moc obliczeniowa sieci PoW (Bitcoin) w hashach na sekundę.
Holderzy: Wszystkie adresy posiadające daną kryptowalutę (saldo > 0).
Koncentracja holderów: Procent podaży trzymany przez top adresy (np. top 10, top 100).
MVRV Ratio: Stosunek wartości rynkowej do realizowanej (średniej ceny zakupu wszystkich monet).
NVT Ratio: Network Value to Transactions: 'P/E kryptowalut'.
Smart Money Flow: Aktywność dużych, doświadczonych portfeli (instytucji, znanych traderów).
Aktywność wielorybów (Whale Activity): Ruchy dużych portfeli (>1000 BTC, >10 000 ETH) to sygnały dla rynku.
Aktywność deweloperska: Liczba commitów, PR, releases w GitHub repo projektu, wskaźnik zdrowia.
Commity (4 tyg.): Liczba zmian w kodzie wrzuconych do repozytorium GitHub w ostatnich 4 tygodniach, czyli bieżące tempo prac.
Gwiazdki GitHub: Łączna liczba gwiazdek repozytorium projektu, co stanowi przybliżoną popularność wśród deweloperów.
SOPR: Stosunek ceny sprzedaży do ceny zakupu wszystkich monet wydanych dziś.
Puell Multiple: Stosunek dziennego dochodu górników do średniej rocznej to wskaźnik szczytów i dołków.
Realized Cap: Suma wartości wszystkich BTC po cenach z dnia ich ostatniego ruchu.
NUPL: Procent niezrealizowanego zysku/straty wszystkich posiadaczy BTC.
Długo- i krótkoterminowi posiadacze (LTH/STH): Podział posiadaczy BTC: LTH > 155 dni, STH < 155 dni.
Dochód górników: Łączny dzienny dochód górników BTC z bloków i opłat to kluczowa zmienna podaży.
Rozkład podaży: Procent BTC w portfelach różnej wielkości, pokazuje koncentrację.
Wiek monet (Coin Age): Jak długo monety leżą bez ruchu, pokazuje strukturę posiadaczy.
Odznaki Spike / Quiet: Automatyczne flagi dni z aktywnością wielorybów znacznie powyżej (spike) lub poniżej (quiet) średniej.
Napływ na giełdy (inflow): Ilość monet wysłana na giełdy oraz liczba transakcji wpływających: strona podaży przepływów giełdowych.
Odpływ z giełd (outflow): Ilość monet wyprowadzona z giełd oraz liczba transakcji wypływających: strona akumulacji przepływów giełdowych.
Lista holderów: Ranking największych adresów (lub ich etykiet) z procentowym udziałem w podaży i wielkością salda.

Makroekonomia

Sezon altcoinów (Altseason): Okres, w którym altcoiny rosną szybciej niż Bitcoin. Zwykle jest to ostatnia faza hossy.
BTC Dominance: Procent kapitalizacji Bitcoina w całym rynku krypto.
BTC Dominance Index: Wskaźnik mówiący jaki procent rynku krypto stanowi Bitcoin.
DXY (US Dollar Index): Indeks siły dolara względem koszyka walut (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF).
Stopa Fed Funds Rate: Bazowa stopa procentowa USA ustalana przez Federal Reserve: najważniejsza stopa świata.
Makroekonomia: Studium dużych zmiennych ekonomicznych: stopy, inflacja, PKB, dolar, podaż pieniądza.
Podaż pieniądza M2: Łączna ilość dolarów w obiegu (gotówka, depozyty, fundusze rynku pieniężnego).
Yield Curve (Krzywa rentowności): Wykres rentowności obligacji USA o różnych terminach, predyktor recesji.
ETH Dominance: Procent kapitalizacji Ethereum w całym rynku krypto.
Spot ETF: Fundusz na giełdzie tradycyjnej, który trzyma fizyczny BTC/ETH.
Inflacja / CPI: Wzrost cen towarów; CPI to kluczowy wskaźnik inflacji w USA i strefie euro.
Recesja: Spadek PKB przez 2 kwartały z rzędu, okres słabej gospodarki.
Korelacja S&P 500 / BTC: Stopień, w jakim BTC porusza się razem z giełdą amerykańską.
Nasdaq (NDX): Indeks 100 największych spółek technologicznych USA, historycznie silnie skorelowany z BTC i ETH.
Indeks strachu (VIX): Oczekiwana zmienność rynku akcji USA, czyli termometr nastrojów: spokój kontra panika.

DeFi & Protokoły

AMM (Automated Market Maker): Algorytm wymiany kryptowalut bez księgi zleceń. Ceny ustala formuła matematyczna.
Wolumen DEX: Łączna wartość transakcji wymiany na zdecentralizowanych giełdach (Uniswap, Curve itd.) w 24h.
Impermanent Loss (IL): Strata płynnodawcy AMM gdy cena tokenów w puli się rozjedzie.
Staking: Blokowanie tokenów PoS dla wsparcia sieci i otrzymywania nagród (~3–10% APR).
TVL (Total Value Locked): Łączna wartość krypto zablokowana w protokołach DeFi.
Yield Farming: Strategia maksymalizacji nagród z DeFi przez przepływy między protokołami.
Pool płynności (Liquidity Pool): Rezerwa dwóch tokenów w smart kontrakcie umożliwiająca swapy AMM.
Oracle: Most między blockchainem a danymi z zewnątrz (ceny, pogoda, wyniki).
Bridge: Most między dwoma blockchainami, który przerzuca tokeny z A do B.
Wrapped tokens: Token jednego łańcucha 'opakowany' do użycia w innym (WBTC, WETH).
Liquid staking: Staking ETH bez blokady. Dostajesz token (stETH), którym możesz dalej handlować.
Restaking: Powtórne wykorzystanie staked ETH do zabezpieczania innych protokołów.
Flash loan: Pożyczka bez zastawu spłacana w tej samej transakcji.
Token LP: Kwit potwierdzający Twój udział w puli płynności. Można nim staking lub farmić.
APR vs APY: APR = roczna stopa bez kapitalizacji, APY = z kapitalizacją (większa).
Token zarządzający (Governance): Token dający prawo głosu nad zmianami w protokole DeFi.
Perpetuale (Perpetual Futures): Kontrakty terminowe bez daty wygaśnięcia. Najbardziej płynny rynek krypto.
Kontrakty terminowe (Futures): Umowa kupna/sprzedaży aktywa po ustalonej cenie w przyszłości.
Opcje: Prawo (nie obowiązek) kupna/sprzedaży krypto po ustalonej cenie.
Basis trade: Kupno spot + sprzedaż futures = zysk z premii bez ryzyka kierunkowego.
Liczba transakcji DEX: Liczba pojedynczych transakcji na zdecentralizowanych giełdach w analizowanym oknie. Miara szerokości aktywności.
Podział wg protokołów: Udział procentowy każdego protokołu DEX (Uniswap, PancakeSwap, Curve…) w całkowitym wolumenie obrotu.
Transakcje DEX (łącznie): Łączna liczba transakcji DEX uwzględnionych przy liczeniu wskaźnika. To mianownik, do którego odnosi się aktywność botów.

Podstawy

Blockchain: Rozproszona księga rachunkowa zapisująca transakcje w blokach łańcuchem kryptograficznym.
Czas bloku (Block Time): Średni czas między dwoma kolejnymi blokami w danym blockchainie.
Konsensus: Mechanizm, w którym węzły blockchain zgadzają się na poprawność nowych bloków.
EVM (Ethereum Virtual Machine): Wirtualna maszyna uruchamiająca smart kontrakty na Ethereum i kompatybilnych łańcuchach.
Gas (opłata sieciowa): Opłata płacona walidatorom za wykonanie transakcji w blockchainie.
Proof of Stake (PoS): Konsensus, w którym walidatorzy zastawiają tokeny jako gwarancję uczciwości.
Proof of Work (PoW): Konsensus, w którym górnicy rozwiązują zadania kryptograficzne by dodać blok.
Smart Contract: Program działający automatycznie na blockchainie wg z góry określonych reguł.
Portfel krypto (Wallet): Aplikacja lub urządzenie przechowujące klucze prywatne do zarządzania krypto.
Seed Phrase (fraza mnemoniczna): 12 lub 24 słowa będące kopią zapasową portfela krypto.
Klucz prywatny: 256-bitowa liczba dająca pełną kontrolę nad adresem krypto. To najwyższa tajemnica.
Airdrop: Darmowe tokeny rozdawane wczesnym użytkownikom protokołu.
ICO / IDO: Pierwsza publiczna sprzedaż nowych tokenów projektu.
KYC / AML: Procedury weryfikacji tożsamości na giełdach centralnych.
Tokenomics: Ekonomia tokena: podaż, dystrybucja, vesting, inflacja.
Token Burn: Trwałe usunięcie tokenów z obiegu, zmniejsza podaż.
Multi-sig: Portfel wymagający kilku podpisów do wykonania transakcji.
Hardware wallet: Fizyczne urządzenie offline trzymające klucze prywatne.
2FA: Druga warstwa zabezpieczenia logowania: hasło + kod.
Whitepaper: Dokument opisujący technicznie i ekonomicznie projekt krypto.
Vesting: Harmonogram, w jakim odblokowują się tokeny zespołu i inwestorów.
ERC-20: Standard tokenów na Ethereum. Wszystkie zachowują się tak samo.
Kapitalizacja rynkowa: Cena x podaż w obiegu. Mówi ile rynek wycenia projekt.
FDV (Pełna kapitalizacja): Cena x MAKSYMALNA podaż (gdyby już wszystko było w obiegu).
Podaż w obiegu: Liczba tokenów aktualnie dostępnych do handlu.
Próbka (n): Liczba obserwacji, na których policzono wynik: fundament jego wiarygodności.
Przeanalizowane bloki: Ile bloków łańcucha objęła analiza. Kontekst wielkości próby dla wyliczanego wskaźnika.

Kryptowaluty

Bitcoin (BTC): Pierwsza i największa kryptowaluta, cyfrowe złoto z limitem podaży 21 mln monet.
Ethereum (ETH): Druga największa kryptowaluta i pierwszy programowalny blockchain: fundament DeFi i NFT.
Solana (SOL): Najszybszy główny blockchain: 0.4 sek block time, niskie opłaty, dom dla memów.
Dogecoin (DOGE): Pierwszy memecoin (2013), fork Litecoina, brak limitu podaży, kult Elona Muska.
XRP (Ripple): Krypto stworzone do szybkich, tanich przelewów międzybankowych, kontrowersyjne.
BNB (Binance Coin): Token giełdy Binance, zniżki na opłaty, gas BSC, fundament ekosystemu CZ.
Cardano (ADA): Akademicki blockchain PoS. Jest peer-reviewed, ma powolne wdrażanie i kontrowersyjną efektywność.

Cykl rynkowy

Cykl byczy (Bull Cycle / Hossa): Wielomiesięczny okres dominującego trendu wzrostowego na rynku.
Cykl niedźwiedzi (Bear Cycle / Bessa): Wielomiesięczny okres trendu spadkowego, zwykle 70–90% korekta od ATH.
Cycle Score (CryptoPulsar): Algorytmiczna ocena 0–100 mówiąca w której fazie cyklu rynkowego jest dany projekt.
Halving (Bitcoin): Wydarzenie co 4 lata, w którym nagroda za blok BTC dzielona jest na pół.
Pi Cycle Top Indicator: Wskaźnik cyklu BTC oparty na przecięciu MA111 i 2×MA350. Historycznie wskazuje szczyt w ciągu 3 dni.
Stock-to-Flow (S2F): Model wyceny aktywów rzadkich: ratio istniejących zapasów do rocznej produkcji.
Kapitulacja: Masowa panika sprzedaży na dnie cyklu, często sygnał lokalnego dna.
Bull trap: Fałszywy sygnał wzrostu w trendzie spadkowym. Kupujący zostają z ręką w nocniku.
Bear trap: Fałszywy sygnał spadku w trendzie wzrostowym. Sprzedający tracą okazję.
Akumulacja / Dystrybucja: Akumulacja = duży kapitał kupuje cicho. Dystrybucja = duzi sprzedają w hossie.

Trading & Inwestycje

DCA (Dollar-Cost Averaging): Strategia regularnych zakupów stałą kwotą niezależnie od ceny.
HODL (Hold On for Dear Life): Strategia długoterminowego trzymania krypto bez sprzedaży.
Dźwignia (Leverage): Pożyczanie kapitału do otwarcia większej pozycji niż własne środki.
Long / Short: Long = zarabiasz na wzroście ceny. Short = zarabiasz na spadku.
Wielkość pozycji (Position Size): Optymalna wielkość zakupu/sprzedaży na podstawie kapitału, ryzyka i stop-loss.
Stop Loss (SL): Automatyczne zlecenie zamknięcia pozycji przy określonym poziomie straty.
Take Profit (TP): Automatyczne zlecenie zamknięcia pozycji przy określonym poziomie zysku.
Slippage: Różnica między ceną, którą widzisz, a tą, po której transakcja się wykona.
Order book: Lista wszystkich aktualnych zleceń kupna i sprzedaży na giełdzie.
Skalpowanie: Bardzo krótkoterminowy trading: dziesiątki transakcji dziennie po ułamki procenta.
Swing trading: Trzymanie pozycji od kilku dni do kilku tygodni, łapanie średnich fal.
Day trading: Otwieranie i zamykanie pozycji w tym samym dniu, bez ekspozycji nocnej.
Zlecenie rynkowe / limit: Rynkowe = kupuj teraz po dowolnej cenie. Limit = kupuj tylko po Twojej cenie.
Spread (Bid/Ask): Różnica między najwyższą ofertą kupna i najniższą ofertą sprzedaży.
Driver sektora: Największa, najpłynniejsza moneta sektora, której ruchy zwykle wyprzedzają mniejsze monety (satelity).
Beta (β): O ile przeciętnie rusza się dany aktyw na każdy 1% ruchu punktu odniesienia (np. drivera lub BTC).
Sygnał (zbiorczy): Zbiorcza ocena (Byczy / Niedźwiedzi / Neutralny) wyliczana z kilku wskaźników naraz.
Potencjał (ocena): Oś radaru projektu (0–10) oceniająca perspektywy wzrostu na 6–12 miesięcy.
Wskaźnik Sharpe'a: Miara zwrotu na jednostkę ryzyka: średni zwrot podzielony przez zmienność.
Korelacja: Miara (−1…+1) tego, jak zgodnie poruszają się ceny dwóch aktywów.
Symulacja Monte Carlo: Metoda losująca tysiące możliwych ścieżek, by pokazać ZAKRES wyników, nie jeden wynik.
Long/Short Ratio: Stosunek liczby kont z pozycjami long do kont z pozycjami short na rynku futures. 1.0 = równowaga.
Dominacja likwidacji: Która strona (long czy short) straciła więcej w likwidacjach w danym okresie, np. w 24h.
Short / Long Squeeze: Gwałtowny ruch ceny wymuszony masowym zamykaniem pozycji przeciwnych. Squeeze 'wyciska' jedną stronę rynku.
Zlecenie przymusowe (forceOrder): Zlecenie wystawione przez giełdę, nie tradera. To automatyczne zamknięcie pozycji, której zabrakło zabezpieczenia.

Sentyment & Społeczność

Indeks Strachu i Chciwości (Fear & Greed): Wskaźnik 0–100 syntetyzujący sentyment rynku krypto.
FOMO (Fear of Missing Out): Strach przed przegapieniem zysku: emocjonalny zakup po szybkim wzroście ceny.
FUD (Fear, Uncertainty, Doubt): Strach, niepewność i zwątpienie: negatywne narracje rozpowszechniane (świadomie lub nie).
Wolumen społecznościowy (Social Volume): Liczba wzmianek o krypto na X/Reddit/Telegram, proxy popularności i hype.
Obserwujący (watchlist): Liczba użytkowników CoinGecko, którzy dodali monetę do swojej listy obserwowanych. Jest to miara uwagi rynku.
Narracja (Narrative): Aktualny temat napędzający kapitał w krypto, np. AI, RWA, memes.
Społeczność (ocena): Oś radaru projektu (0–10) oceniająca siłę, wzrost i autentyczność społeczności.
Sentyment dominacji: Zbiorcza ocena trendu dominacji BTC: Altseason, Risk-Off lub Neutralny.
Wolumen społecznościowy: Liczba wzmianek o aktywie w mediach społecznościowych w danym czasie. To miara uwagi tłumu, nie ceny.
Wynik trendowości: Miara tego, jak bardzo aktywo jest „na fali”. Łączy wyszukiwania i wzmianki w jeden wskaźnik popularności.

Kategorie projektów

Layer 1 EVM: Główne blockchainy programowalne kompatybilne z EVM (Ethereum, BNB Chain, Polygon).
Layer 1 UTXO: Blockchainy z modelem UTXO (Bitcoin, Litecoin, Bitcoin Cash, Dogecoin).
Layer 2 (L2): Sieci nadbudowane na L1 (głównie Ethereum) zwiększające skalowalność i obniżające opłaty.
Memecoiny: Krypto bez fundamentów technicznych, oparte na społeczności i memach internetowych.
Stablecoiny: Krypto z ceną przywiązaną do innego aktywa (zwykle 1 USD): USDT, USDC, DAI.
Tokeny giełdowe: Tokeny natywne dużych giełd: BNB (Binance), CRO (Crypto.com), OKB (OKX), KCS (KuCoin).
DeFi (Decentralized Finance): Finanse bez banków: pożyczki, swapy, oszczędności, derywaty oparte na smart kontraktach.
NFT: Cyfrowy unikalny token, na przykład obraz, postać w grze lub bilet.
DAO: Organizacja zarządzana przez głosy posiadaczy tokena, bez prezesa.
CeFi: Centralized Finance to giełdy i firmy krypto z właścicielem.

Ryzyko & Bezpieczeństwo

Likwidacja: Przymusowe zamknięcie pozycji lewarowanej gdy cena dotrze do progu likwidacji.
MEV (Maximal Extractable Value): Zysk wydobywany z manipulacji kolejnością transakcji w bloku.
Rug Pull: Oszustwo: twórcy projektu wycofują płynność i znikają z pieniędzmi inwestorów.
Honeypot (pułapka): Smart kontrakt zaprojektowany tak, że można kupić token ale nie sprzedać.
Phishing: Fałszywe strony i wiadomości wyłudzające klucze albo zatwierdzenia.
Slashing: Kara w PoS: walidator traci część zablokowanej kaucji za nieuczciwość.
Zimny portfel (Cold Wallet): Portfel offline, klucze nigdy nie dotykają internetu.
Gorący portfel (Hot Wallet): Portfel z dostępem do internetu, wygodny, ale narażony na hacki.
Exit Scam: Zespół projektu znika z pieniędzmi inwestorów, zamknięcie strony, brak kontaktu.
Atak 51%: Przejęcie kontroli nad ponad 50% mocy obliczeniowej sieci PoW.
Atak Sybil: Tworzenie tysięcy fałszywych tożsamości, by manipulować decyzjami sieci/airdrop.
Ryzyko (ocena): Oś radaru projektu (0–10), uwaga na odwróconą skalę: WYSOKI wynik = NISKIE ryzyko (lepiej).
Klastry sandwich: Liczba wykrytych zgrupowań ataków typu sandwich w analizowanym oknie. Bezpośrednia miara aktywności botów MEV.
Maksymalne obsunięcie: Najgłębszy spadek wartości od szczytu do kolejnego dołka, w procentach.
Wkład do ryzyka: Część łącznej zmienności portfela, którą wnosi pojedyncza pozycja.
Dywersyfikacja: Rozłożenie kapitału na wiele aktywów, by zmniejszyć zależność od jednego z nich.
Kaskada likwidacji: Efekt domina: likwidacje popychają cenę, co wywołuje kolejne likwidacje. To gwałtowny, samonapędzający się ruch.